U bent hier

Home » Dagklapper

Maart

 

Borelle, borelle
Steekt het vier in d’helle.

Smoor te maerte
Is vloed te meie (Frans-Vlaanderen)

 

1 maart 752

Pepijn de Korte, zoon van Karel Martel, en hofmeier over het hele Frankische Rijk wordt tot koning der Franken uitgeroepen. De "vadsige koning" Childerik III, de laatste Merovinger, wordt afgezet. Hiermee komt een einde aan de heerschappij van de Merovingen en komen de Karolingen op de troon, die al een eeuw lang de hofmeiers, zeg maar de eerste ministers, leverden.

1 maart 1260

De Brugse handelaars verkrijgen handelsrechten in Engeland.

1 maart 1792

Keizer Leopold II overlijdt in Wenen. De Fransen maken daarvan gebruik om de oorlog te herbeginnen en de Zuidelijke Nederlanden binnen te vallen.

1 maart 1793

Graaf François de Croix de Clerfayt (1733-1798), een van de vermaardste krijgslieden van de Nederlanden, verplettert de Fransen republikeinen in Aldenhoven en ontzet Maastricht. Clerfayt was een Henegouwse militair, geboren op het kasteel van Bruille in Waudrez, die het in Oostenrijkse dienst tot veldmaarschalk bracht.

1 maart 1795

Eerste bijeenkomst der Nationale Vergadering van de Bataafse Republiek, het collaboratieregime met de Fransen in Noord-Nederland. Deze voert nog voor de grondwet de scheiding van kerk en staat door, en stelt de "Joodse natie" gelijk met de "Bataafse", lees Nederlandse, burgers.

1 maart 1814

De geallieerde machten besluiten in Wenen dat de Noordelijke Nederlanden onder Prins Willem een gebiedsuitbreiding alsook verdedigbare grenzen zullen krijgen en dat de herenigde Lage Landen een koninkrijk zullen worden.

1 maart 1905

Geboorte in Hingene van de dichter en publicist Pol Le Roy (1905-1983). Hij speelde een voorname rol in het Verdinaso.

1 maart 2004

In Aarlen begint het proces tegen Marc Dutroux. Televisiebeelden van de slecht afgesloten gevangeniswagen met openzwaaiende deur en de rijkswachter die met zijn paard in de eerste bocht onderuit gaat, doen de rond over de hele wereld.

2 maart 1127

In Brugge wordt Karel de Goede, graaf van Vlaanderen, in de Sint-Donaaskerk vermoord door handlangers van de familie Erembouds. Hij was de zoon van Knoet van Denemarken en kleinzoon van Robrecht de Fries. Karel de Goede nam deel aan de eerste kruistocht, verdedigde de armen en handhaafde in zijn graafschap recht en orde. De leider van de samenzwering tegen hem was niemand minder dan de proost van het Sint-Donaaskapittel, Bertulf Erembouds. Die werd gevat en in Ieper opgehangen. Karel de Goede werd als martelaar vereerd en in 1884 door de paus zalig verklaard.

2 maart 1476

Nederlaag van Karel de Stoute te Grandson in Zwitserland, kanton Vaud. Hier begint de teloorgang van het Bourgondische rijk van het Westen.

2 maart 1793

Henegouwen wordt door Frankrijk aangehecht.

2 maart 1820

Geboorte in Amsterdam van de schrijver Multatuli, pseudoniem voor Eduard Douwes Dekker, vooral bekend om de roman die hij in 1859 te Brussel schreef: Max Havelaar, of De koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij.

2 maart 1921

Overlijden in Antwerpen van de volkskundige Alfons de Cock. Deze Oost-Vlaamse onderwijzer was van 1900 tot 1921 de voornaamste redacteur van het tijdschrift Volkskunde, dat werd opgericht in 1888 en nog steeds verschijnt!

2 maart 1983

Overlijden in Sint-Lambrechts-Woluwe van de striptekenaar Hergé ofte Georges Remi (1907-1983), vader van Kuifje. Zijn vader was een Waal, zijn moeder een Vlaamse en hij werd geboren in Brussel, wat hem later doet zeggen: “Ik ben een synthetische Belg”. De eerste avonturen van Kuifje verschenen op 10 januari 1929. Een andere mooie uitspraak van Hergé: Les plus belles aventures sont intérieures.

3 maart 1568

Op bevel van de Raad van Beroerten, opgericht door de Spaanse bezetter o.l.v. Alva, worden op deze rouwdag 500 mensen in de Nederlanden aangehouden. De rechters waren Spanjaarden en streng katholieke landgenoten. De Raad velde duizenden doodsvonnissen en kreeg daardoor snel de bijnaam Bloedraad.

3 maart 1616

Overlijden in Highgate, Londen, van de plantenkundige Mathias de Lobel (Lobelius) geboren te Rijsel (Frans-Vlaanderen) in 1538. Als stadsgeneesheer van Middelburg trad hij in dienst van Willem van Oranje als lijfarts.

3 maart 1919

Overlijden in Gent van Julius Mac Leod, hoogleraar plantkunde aan de Rijksuniversiteit Gent. Deze Vlaamse liberaal met Schotse roots, tevens prominente wetenschapper met internationale faam, ontpopt zich als onvermoeibare strijder voor de vernederlandsing van het onderwijs in Vlaanderen. De Vlaamse Beweging moet volgens hem een intellectuele en sociale beweging zijn waarin volksontwikkeling en vernederlandsing van wetenschap en onderwijs centraal staan. Hij ziet in dat de intellectuele achterstand van Vlaanderen ook zijn sociale en economische achterstand veroorzaakt. Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog vlucht hij naar Engeland en zet zijn wetenschappelijk werk voort aan de Victoria University in Manchester. Alhoewel hij zich nooit heeft ingelaten met het activisme worden na de oorlog zijn bezittingen in België, waaronder zijn bibliotheek, geplunderd en vernield. Te veel voor hem: enkele weken later overlijdt hij aan een griep.

3 maart 1922

De Franstalige Brusselaar en socialistische minister Emile Vandervelde verklaart in de Kamer van volksvertegenwoordigers: “De activisten handelden niet uit baatzucht maar uit idealisme”.

3 maart 1928

Overlijden in Den Haag van de Nederlandse schilder Jan Toorop (1858-1928), belangrijkste Nederlandse kunstschilder van het symbolisme. Na zijn opleiding aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten Amsterdam vervolmaakt hij zich aan de Academie voor Schone Kunsten in Brussel. Hij maakt kennis met de letterkundigen Emile Verhaeren en Maurice Maeterlinck en de vooraanstaande schilders James Ensor en Fernand Khnopff. In Machelen deelt hij een tijdlang een atelier met de symbolistische schilder William Degouve de Nuncques. Toorop werd geëerd met talrijke straatnamen en een monument in Den Haag. In de Amsterdamse Beurs van Berlage zijn nog vele muurschilderingen van hem te zien.

3 maart 1945

Britse vliegtuigen bombarderen per vergissing de Haagse woonwijk Bezuidenhout. Er vallen 550 doden, meer dan 250 zwaargewonden en duizenden mensen worden dakloos.

3 maart 1983

Overlijden in Sint-Lambrechts-Woluwe van Georges Remi, beter bekend als de striptekenaar Hergé, de schepper van Kuifje. Zijn vader was een Waal, zijn moeder een Vlaamse en hij werd geboren in Brussel, wat hem later doet zeggen: "Ik ben een synthetische Belg".

4 maart 1438

Filips de Goede onderwerpt het opstandige Brugge.

4 maart 1590

Bij verrassing veroveren de Nederlanders de stad Breda op de Spaanse bezetters: met behulp van het turfschip van Adriaan van Bergen worden 68 soldaten in het kasteel van Breda binnengesmokkeld. Rond middernacht komen de soldaten uit het ruim tevoorschijn. Hoewel de Spaanse bezetters van het kasteel zes keer talrijker zijn, vluchten ze of worden ze gevangengenomen. Op 4 maart trekt prins Maurits van Oranje Breda binnen, waarna de bezetters zich definitief overgeven. Dit is het eerste belangrijke militaire succes van prins Maurits en van Johan van Oldenbarnevelt.

4 maart 1793

De Franse sansculotten veroveren Geertruidenberg (Noord-Brabant).

4 maart 1839

Willem I, koning der Nederlanden, aanvaardt de afscheiding van België. Limburg wordt opgedeeld in een Belgische en een Nederlandse provincie, Luxemburg in een Groothertogdom en een Belgische provincie.

5 maart 1512

Geboorte te Rupelmonde van Gerardus Mercator (Geraard de Kremer), Vlaams kosmograaf, cartograaf en instrumentenmaker. Hij gebruikte als eerste het woord atlas. Volgens Abraham Ortelius was hij "de prins der wiskundigen en de voorganger van alle geografen van zijn tijd".

5 maart 1799

In de bossen van Haasdonk wordt Jan Baptist Tassyns standrechterlijk terechtgesteld door de Fransen voor zijn aandeel aan de Boerenkrijg. Het zogenaamde “Tassynskruis” werd te zijner nagedachtenis in de omgeving van de plaats van terechtstelling opgericht in 1898.

6 maart 1890

In de Belgische Senaat wordt voor de eerste keer een Nederlandse redevoering uitgesproken.

6 maart 1960

Overlijden in Steenvoorde (Frans-Vlaanderen) van Renaat Despicht, dichter en taalkundige, eerste hoogleraar Nederlandse taal en letterkunde aan de Katholieke Universiteit Rijsel. Hij werd in Ochtezele geboren op 25 maart 1870.

6 maart 1963

Overlijden in Utrecht, 92 jaar oud, van de groot-nederlander Kornelis ter Laan, socialistisch voorman, burgemeester van Zaandam, en bekend taal- en volkskundige en overtuigd Heel-Nederlander. Hij is de auteur van verschillende woordenboeken, o.m. van een Folkoristisch woordenboek en Nederlandse spreekwoorden, spreuken, en spreekwijzen. Hij was geboren in Slochteren (Groningen) op 8 juli 1871 en schreef ook verschillende werken over de taal van zijn geboortestreek. Naar hem is de K. ter Laan Prijs genoemd, die sinds 1983 jaarlijks wordt uitgereikt door de Stichting 't Grunneger Bouk.

6 maart 1980

De Frans-Vlaamse schrijfster Marguerite Yourcenar, geboren Marguerite Cleenewerck de Craeyencour, wordt als eerste vrouw lid van de Académie Française.

7 maart 1305

Gwijde van Dampierre, Graaf van Vlaanderen, sterft in Compiègne na lange jaren in Franse gevangenschap te hebben doorgebracht.

7 maart 1884

Voor het eerst wordt in de Belgische Kamer van volksvertegenwoordigers een toespraak in het Nederlands gehouden.

7 maart 1924

De Vlaamse Kringen van Frans-Vlaanderen vergaderen op de Katsberg en besluiten zich te verenigen onder de naam Union des Cercles Flamands, later Vlaams Verbond van Frankrijk. Algemene secretaris wordt Jean-Marie Gantois.

7 maart 1928

Overlijden in Hazebroek (Frans-Vlaanderen) van Jules Lemire, Frans-Vlaams voorman, volksvertegenwoordiger van 1898 tot 1918 en burgemeester van Hazebroek van 1914 tot zijn dood. Lemire was een Vlaams en sociaal geëngageerd katholiek priester in de trant van priester Daens. Hij stond de scheiding van kerk en staat voor en maakte zich na de Eerste Wereldoorlog zeer verdienstelijk bij de wederopbouw, o.m. door de oprichting van een hypotheekbank, een ziekenhuis en de elektrificatie van Hazebroek.

8 maart 1355

Afgevaardigden van 44 Brabantse gemeenten komen in Leuven bijeen en geven Hertog Jan III uiting van hun wil om verenigd te blijven. Dit zal leiden tot de Blijde Inkomst (3 januari 1356), de hoeksteen van de democratie in de Nederlanden.

8 maart 1578

De Spaanse landvoogd Don Juan begint het beleg van Nijvel. De stad valt snel in zijn handen. Kort daarop volgen Beaumont, Zinnik, ’s-Gravenbrakel, Maubeuge, Havré en Chimay.

8 maart 1901

Overlijden in Antwerpen van Peter Benoit, Vlaamse componist en muziekpedagoog, bezieler van de Vlaamse romantische muziek en stichter van het eerste Vlaamse Conservatorium te Antwerpen. Het gebruik van de moedertaal in de muziekopvoeding beschouwde hij als essentieel. Hij pleitte daarom voor een vernederlandsing van het muziekonderwijs in Vlaanderen, voor een Vlaamse opera, voor Vlaams muziektheater in kleine steden en voor culturele samenwerking met Nederland.

8 maart 1974

Overlijden in Amsterdam van de Nederlandse cabaretier Wim Sonneveld. Hij wordt vaak samen met Toon Hermans en Wim Kan vernoemd als de "Grote Drie” van het Nederlandse cabaret van na de Tweede Wereldoorlog.

9 maart 1585

De stad Brussel onderhandelt over haar overgave aan de Spanjaarden. De gekoesterde plannen voor de onafhankelijkheid der Nederlanden, zo gekoesterd door de het jaar voordien vermoorde Willem van Oranje, vallen voorlopig in duigen.

9 maart 1833

Overlijden in Wormhout (Frans-Vlaanderen) van de rederijker J.B. Bertein, dichtmeester van de rederijkerskamer Rijp van zinnen.

9 maart 1855

Geboorte in Aalst van Isidoor Bauwens, arts, toneelauteur en ijveraar voor het gebruik van het Nederlands in de wetenschappen. Hij begon met het samenstellen van het eerste Nederlands geneeskundig woordenboek, werk dat door zijn dood in 1918 werd afgebroken.

9 maart 1975

Op het familiedomein Mussenborg in Edegem overlijdt, 91 jaar oud, de Franstalige schrijfster Marie Gevers. Ze was bevriend met Emile Verhaeren die haar tot schrijven aanzette. Stammend uit een patriciërsfamilie schreef ze in een sierlijk Frans, "dat toch zo Vlaams was"( Octave Mirbeau). Marie Gevers vertaalde ook Nederlandse literaire werken in het Frans, o.m. Hollands Glorie van Jan de Hartog.

10 maart 1427

Filips de Goede, hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen, wil de lakennijverheid van Ieper beschermen “tellement renommée par tous pays et nacions tant de chrestienneté comme d'autres” en geeft aan de inwoners een privilege dat de concurrentie van naburige dorpen moet tegengaan : “Nul ne pourra tisser ou fouler publiquement ou occultement du drap dans aucuns villages des châtelleries d'Ypres, de Bailleul, de Cassel et de Warneton sous peine d'ammende de soixante livres parisis, de saisie d'ouvrage et d'un an de banissement hors des terres de Flandres”.

10 maart 1585

Overlijden in Leiden van de Vlaamse arts en botanicus Rembert Dodoens. Zijn vader was stadsarts van Mechelen en verzorgde Margareta van Oostenrijk op haar sterfbed. Rembert wordt o.m. keizerlijk lijfarts in Wenen en later hoogleraar geneeskunde en plantkunde aan de universiteit van Leiden. Zijn nieuw classificatiesysteem, toegepast in zijn Cruydeboeck (1554), heeft enorme invloed op de botanici na hem. Zijn werken worden in de meeste Europese talen vertaald en zelfs in het Japans. Zo schept hij een methode voor de verdere beschrijving en indeling van tropische planten uit de koloniën.

10 maart 1901

Geboorte in Borgerhout van de Vlaamse kunstenaar Ferdinand Berckelaers, beter bekend onder zijn pseudoniem Michel Seuphor (= anagram van Orpheus). Seuphor heeft toonaangevende werken gepubliceerd over de geschiedenis en het wezen van de abstracte kunst. In Antwerpen richt hij het tijdschrift Het Overzicht op (1921), in Parijs de groep Cercle et Carré (1929). Hij was een buitengewoon erudiet man die Sanskriet kende en wereldwijd correspondeerde in het Latijn, het Grieks en het Hebreeuws – liever dan in het Engels.

10 maart 1915

In de slag bij Neuve-Chapelle (in Frans-Vlaanderen, ten zuiden van de Ieperboog ofte Ypres Salient) levert de eerste Britse aanval in de Eerste Wereldoorlog een terreinwinst op van twee vierkante kilometer en kost het leven aan dertienduizend Britse soldaten.

10 maart 1924

Overlijden in Brugge van de Vlaamse musicus Karel Mestdagh. In de lijn van Hugo Verriest en Peter Benoit, zijn leraars, componeerde hij uitsluitend op Nederlandse teksten. Hij schreef circa 150 liederen, op teksten van o.m. Pol De Mont, Maurits Sabbe, Albrecht Rodenbach, Eugeen Van Oye , waaronder de zeer bekende O Schelde, Kerlingaland, Dan mocht de beiaard spelen en het Vlaggelied.

10 maart 1966

Het huwelijk van prinses Beatrix met Claus von Amsberg in Amsterdam wordt op gewelddadige wijze verstoord door provo’s.

11 maart 1793

Geboorte in Boechout van Jan-Frans Willems, de ”Vader van de Vlaamse Beweging”, vrijzinnige en Heel-Nederlander.

11 maart 1916

Overlijden in Haarlem van de Friese Heel-Nederlander en taalkundige Johan Winkler auteur van o.m. Oud Nederland en van De Nederlandsche geslachtsnamen in oorsprong, geschiedenis en betekenis.

11 maart 1989

In Mortsel overlijden van Johan Fleerackers, voorzitter van Vaste Taalcommissie, die zeer veel deed voor de toenadering tussen alle Nederlanden. Als kabinetschef van negen ministers van cultuur, bovendien van verschillende "kleur", wist hij met veel geduld het Taalunieverdrag van 1980 tot stand te brengen. Gaston Durnez noemde hem in een herdenkingsboek "De meest Nederlandse van alle Vlamingen".

12 maart 1559

Eerste verdrag van Cateau-Cambrésis tussen Frankrijk en Engeland. De Engelsen verkopen de havenstad Kales (Calais) in Frans-Vlaanderen voor 500.000 ecu’s aan de Fransen. Daarmee is de territoriale band tussen Engeland en het continent voor het eerst sinds 1066 geheel verbroken, voorgoed zoals zal blijken.

12 maart 1793

De Franse generaal Dumouriez geeft voor de Conventie toe dat de opstand in de Nederlanden dreigend is. De bevolking wil het Franse juk afwerpen.

12 maart 1945

Vermoedelijke overlijdensdatum van het Duits-Joodse meisje Anne Frank in het concentratiekamp Bergen-Belsen.

12 maart 1950

Volksraadpleging over de vraag of men Leopold III weer wil zien regeren. 57,68 % antwoordt met "ja". In Vlaanderen zijn het er 72%. Ook Namen, Luxemburg en het Duitstalige gebied stemmen in meerderheid "ja", maar Brussel nipt niet. Door te dreigen met een burgeroorlog haalt het Waalse "neen" zijn slag thuis en doet Leopold III troonsafstand. De Franstalige linkerzijde toont aan hoe men in België straffeloos de democratie buiten werking kan stellen.

13 maart 1564

Kardinaal Granvelle verlaat Brussel om zich naar Spanje terug te trekken. De vreugde in de Nederlanden, waar hij zich onmogelijk gemaakt had, is zeer groot. Alhoewel afwezig, blijft hij titulair aartsbisschop van Mechelen tot 1583.

13 maart 1567

De Spaanse troepen verslaan een geuzenleger in de slag bij Oosterweel, een polderdorp ten noordwesten van Antwerpen. Hun aanvoerder, Jan Marnix van Sint-Aldegonde, broer van Filips, sneuvelt tijdens de slag. Twee dagen nadien smeekte een katholiek priester in het publiek dat de geuzen allemaal vernietigd mochten worden, zoals die 7800 die nu te Oosterweel bij Antwerpen waren doodgeslagen of verbrand. Met de slag bij Oosterweel begint de Tachtigjarige Oorlog, die zal eindigen met de Vrede van Munster.

14 maart 1566

Oprichting van het Eedverbond der Edelen, hoofdorgaan van de strijd tegen Spanje. De ontevreden edelen komen voor het eerst bijeen te Brussel in het paleis van Floris I van Pallandt, heer van Culemborg, Gulik en Burg-Reuland. In deze laatste plaats, in het in 1920 door België geannexeerde Duitse grondgebied, bevindt zich zijn praalgraf.

14 maart 1918

In Utrecht, betoging tegen de Belgische annexatieplannen.

14 maart 1933

Overlijden in Ukkel van Louis Chaltin, koloniaal pionier die in Kongo deelnam aan de strijd tegen de Arabische slavenhandelaars.

14 maart 1974

Publicatie in de Journal Officiel de la république française : "Déclaration à la sous-préfecture de Dunkerque. Hekkerschreeuwen (cris de l’ensorcellement). Objet : maintien et développement du patrimoine culturel et artistique flamand sous toutes ses formes, ainsi que la défense du patrimoine naturel de la Flandre. Siège social : 42, rue Carnot, 59114 Steenvoorde." De initiatiefnemers zijn Jean Paul Sepieter en Wido Bourel.

15 maart 1579

Filips II vaardigt de ban uit tegen Willem van Oranje in wie hij de voornaamste aanstichter ziet van de opstand in de Nederlanden. Iedereen wordt uitgenodigd hem te doden en wie daarin slaagt zal 25.000 gulden krijgen, bovendien straffeloosheid voor vroeger begane misdaden en verheffing in de adelstand.

15 maart 1587

Aan de Universiteit te Leiden wordt een Hortus Botanicus, de eerste, nog altijd bestaande, botanische tuin van Nederland opgericht. Eerste directeur is de hoogleraar Carolus Clusius (Charles de l’Ecluse) afkomstig uit Atrecht.

15 maart 1676

Half-meert, reed men over ’t Scheld met kar en peerd.

15 maart 1744

Aankomst van Karel van Lotharingen, zwager van de Oostenrijkse keizerin Maria-Theresia, als gouverneur van de Zuidelijke Nederlanden.

15 maart 1825

Generaal-Majoor Jozef Jacob van Geen (1775-1846) overwint te Mangara (op Sulawesi, Nederlands-Indië) koningin Arne Datoe en haar leger van Buginezen en Makassaren. Van Geen was een Gentenaar die in Leuven had gestudeerd. In 1830 weigert hij Belg te worden uit trouw aan de Heel-Nederlandse natie.

15 maart 1881

Geboorte in Dendermonde van de Vlaamse jurist, auteur en politicus Lodewijk Dosfel. In 1898 sticht hij het invloedrijke jongerentijdschrift Jong Dietschland. Dosfel is een gematigde, katholieke nationalist die federalisme voorstaat, maar wel overtuigd Heel-Nederlander is. Zijn gehoor en zijn gezag zijn zeer groot in het katholieke Vlaanderen van de beginnende 20ste eeuw en hij draagt veel bij tot de volkse bewustwording van de katholieke jeugd in Vlaanderen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt hij hoogleraar aan de onder Duits gezag weer Nederlandstalig geworden universiteit van Gent. Hij houdt zich ver van de activistische politiek van de Raad van Vlaanderen en weigert een benoeming tot secretaris-generaal van het Vlaamse ministerie van justitie. Toch schrijft hij een Katholiek Activistisch Verweerschrift (1917) dat veel ophef maakt. Na de oorlog wordt hij wegens activisme veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf, maar komt al in december 1920 vrij wegens ziekte.

15 maart 1916

Afkondiging van het decreet waarbij de Gentse universiteit vernederlandst werd.

15 maart 1971

De jonge, beloftevolle Vlaamse beroepsrenner Jempi Monseré, verongelukt tijdens een wielerwedstrijd.

16 maart 1405

Overlijden te Atrecht (Frans-Vlaanderen) van Margaretha van Male, dochter van de graaf van Vlaanderen Lodewijk van Male en echtgenote van de Bourgondische hertog Filips de Stoute.

16 maart 1581

Geboorte in Amsterdam van de dichter Pieter Corneliszoon Hooft, dichter, historicus en toneelschrijver. Hooft was drost en kastelein van Muiden, waar hij een zeer ruime intellectuele kring rond zich verzamelde, de Muiderkring. Daartoe behoorden o.m. Constantijn Huygens, Bredero, Anna Roemersdochter Visscher, Maria Tesselschade Visscher, Joost van den Vondel, Jacob Cats enz. Na het laatste feest aan het einde van de zomertijd namen ze van elkaar afscheid met de bekend gebleven groet "tot in de pruimentijd", waarmee de volgende zomer was bedoeld. Merkwaardig voor zijn tijd is wel dat Hooft een stoïcijnse, humanistische levensbeschouwing beleed, zonder een religie aan te kleven. Hooft was nooit lid van welke kerk dan ook.

16 maart 1585

Geboorte te Amsterdam van de dichter Gerbrand Adriaenszoon Bredero, een van de grootste en meest veelzijdige auteurs van de Gouden Eeuw.

16 maart 1815

Willem I roept zich uit tot koning der Verenigde Nederlanden, een herrezen staat waarin de Zuidelijke Nederlanden herenigd worden met het Noorden.

16 maart 1946

Tijdens de nacht wordt de IJzertoren te Diksmuide vakkundig opgeblazen door ‘onbekende’ daders.

16 maart 1953

In De Toerist, publicatie van de Vlaamse Toeristenbond  verschijnt een artikel van Testis, pseudoniem van Jean-Marie Gantois, getiteld “De Vlaamse beweging in de storm”. Hierin doet Gantois het relaas van de laatste jaren van het Vlaams Verbond van Frankrijk, alsook van het proces tegen het VVF na de oorlog.

17 maart 1582

Mislukte aanslag op Willem van Oranje in Antwerpen.

17 maart 1588

De calvinistische predikant Pieter Daeten (Datenus), afkomstig uit Kassel (Frans-Vlaanderen) afkomstig, sterft in Elbing bij Danzig. Zijn Nederlandse psalmvertalingen, opgenomen in de Statenbijbel, worden doorheen de eeuwen gezongen in Zeeland en in Zuid-Afrika. Hij is een tijdlang raadsman van Willem van Oranje, maar wordt daarna in Gent, ten tijde van de calvinistische stadsrepubliek (1577-1584), een hardnekkige tegenstander van Oranjes verzoeningspolitiek. Als schuilnaam koos hij Petrus Montanus en Pieter van den Berg, naar zijn geboorteplaats op de Kasselberg.

17 maart 1677

De Fransen veroveren Valencijn (Valenciennes) in Frans-Vlaanderen.

17 maart 1704

Overlijden in Den Haag van Menno, baron van Coehoorn, afkomstig uit Friesland. Als vestingbouwer en belegeringsstrateeg is hij, samen met Vauban, de meest vermaarde specialist in Europa. Hij is ook de uitvinder van een naar hem genoemde draagbare mortier, waardoor de positie van de stukken en de vuurkracht van een vesting veel moeilijker kon worden ingeschat. Hij nam deel aan verscheidene veldslagen tegen de Fransen, belegerde Bonn in 1689 en heroverde Namen in 1695. Van Coehoorn stierf in 1704 en werd begraven in de Vaste Burchtkerk van het Friese dorp Wijckel waar op zijn graf een groot monument staat.

18 maart 1793

De Fransen onder aanvoering van generaal Dumouriez worden tijdens de tweede slag van Neerwinden verslagen door een coalitieleger van Oostenrijk, Pruisen, de Nederlanden, Engeland, Sardinië en Spanje. Hiermee herwint Oostenrijk de heerschappij over de Zuidelijke Nederlanden en wordt het Franse revolutionaire leger uit onze landen verdreven.

18 maart 1892

Overlijden in Lynn (Massachusetts, USA) van Karel-Jozef van de Poele,. Hij was de uitvinder van de elektrische tram en de trolleybus. Van de Poele, geboren in Lichtervelde (1846), verkreeg 249 patenten voor elektrische uitvindingen en was een geducht concurrent van Thomas Edison.

18 maart 1928

In het sanatorium van Miavoye-Anthée wordt Paul van Ostaijen geveld door tuberculose. Hij was een avant-gardeschrijver, expressionistisch dichter en criticus, daarnaast overtuigd Vlaams-nationalist met sociaal-revolutionaire accenten en Heel-Nederlander. Zijn graf bevindt zich op het erepark van het Antwerpse Schoonselhof.

19 maart 1478

De stad Belle (Frans-Vlaanderen) wordt volledig platgebrand door de troepen van de Franse koning Lodewijk XI.

19 maart 1813

Geboorte in Bantyre bij Glasgow van de Schotse predikant en ontdekkingsreiziger David Livingstone.

19 maart 1839

De Kamer van volksvertegenwoordigers aanvaardt het Verdrag der XXIV artikels, dat Limburg verdeelt in een Belgische en een Nederlandse provincie en Luxemburg in een onafhankelijk Groothertogdom, geregeerd door het huis Oranje-Nassau, en een Belgische provincie.

19 maart 1847

Overlijden in Gent van de dichter Karel L. Ledeganck, die vooral bekend is om zijn De Drie Zustersteden, waarin hij Brugge, Gent en Antwerpen verheerlijkt. Hij is een van de eerste talentvolle vertegenwoordigers van de romantiek in de Zuidelijke Nederlanden. Daarnaast ijverde hij als vrederechter en provincieraadslid onvermoeibaar voor de vernederlandsing van de administratie en het onderwijs. In 1897 werd in zijn geboorteplaats Eekloo voor hem een standbeeld onthuld.

19 maart 1862

Geboorte te Mechelen van Jef Denijn, wereldberoemd beiaardier. Hij wordt gezien als de ontwerper van de technologie die de moderne beiaard mogelijk maakt.

19 maart 1923

In Antwerpen legt voor de eerste keer de Belgenland aan, het grootste Belgische schip, negende op de wereldranglijst. Het is eigendom van de Red Star Line en wordt de "trots van Antwerpen" genoemd. Deze lijn zou niet minder dan 3 miljoen landverhuizers uit gans Europa naar de Nieuwe Wereld voeren.

20 maart

Op Sint-Jonas komt dikwijls vuur van pas.

20 maart 1602

Oprichting in Middelburg, Zeeland, van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Uitgeweken Antwerpse kooplieden hadden een groot aandeel in dit initiatief. De VOC bezat twee eeuwen lang het monopolie op de handel tussen Europa en Azië en was lang de grootste handelsonderneming ter wereld.

21 maart

In de nacht van 21 maart was het tot in het begin van de twintigste eeuw de gewoonte, in vele dorpen en steden van de Nederlanden, om een lentevuur aan te steken. Deze heidense traditie, zoals de nog bestaande Borellefeest in de Westhoek, werd door de Kerk hevig bestreden.

21 maart 717

Karel Martel aanvoerder der Franken, verslaat het leger van Neustrië in Vimy, tussen Atrecht en Kamerijk (Zuid-Vlaanderen). Hierdoor verzekert hij het verder bestaan van de Frankische natie.

21 maart 1338

Ridder Zeger de Kortrijkzaan, alias Seger Cortrezyn, die in 1302 op de Groeningekouter streed als aanvoerder van de Gentse milities, wordt door Lodewijk van Nevers, graaf van Vlaanderen aangehouden en opgesloten in het kasteel van Rupelmonde. Hij was een familielid van de Arteveldes en onderhandelde namens Jacob van Artevelde met Engelse koning, In gevangenschap wordt hij ziek. Lodewijk van Nevers laat hem in zijn bed onthoofden.

21 maart 1569

Alva voert ten bate van de Spaanse kroon in de Nederlanden een nieuwe belasting in die bekend staat als "de tiende penning".

21 maart 1918

De Duitse gouverneur-generaal von Bissing tekent een besluit tot splitsing van België in twee bestuurlijke gebieden. De Vlaamse provincies alsook de arrondissementen Brussel en Leuven zouden vanuit Brussel bestuurd worden. De Waalse provincies, samen met het arrondissement Nijvel, krijgen Namen als hoofdstad.

21 maart 1941

Geboorte te Utrecht van Paul Fentener van Vlissingen, bekend Nederlands ondernemer, auteur, natuurbeschermer en… miljardair. Hij stamt uit de patriciërsfamilie Fentener van Vlissingen die tot de rijkste families van Nederland behoort. Zelf was hij lange jaren topman van Nederlands grootste familiebedrijf, de Steenkolen Handels-Vereeniging (SHV), vooral bekend door een van zijn filialen, de zelfbedieningsgroothandel Makro.

In zijn boek Ondernemers zijn ezels (1995) en zijn talrijke columns in Het Financieele Dagblad  geeft hij ongewoon openhartige beschouwingen over management en decentralisatie, eerlijkheid en corruptie, ambitie en succes.

Hij raakt geboeid door Zuid-Afrika en de ecologie. Na zijn loopbaan in het bedrijfsleven sticht hij African Parks Conservation om verwaarloosde natuurparken te doen herleven en de lokale economie in Afrika op een ecologische manier vooruit te helpen.

21 maart 1974

Minister Irene Vorrink opent in Amsterdam het eerste proefstation voor elektrisch aangedreven openbaar vervoer: vijf Witkar-wagentjes staan klaar voor gebruik. De Witkar is een driewielig elektrisch motorvoertuig, ontworpen door de Nederlandse provo Luud Schimmelpennink, oorspronkelijk bedoeld als collectief vervoermiddel in de Amsterdamse binnenstad. Dit ecologisch project blijkt vooruit op zijn tijd en wordt in 1986 opgeheven.

21 maart 1975

Overlijden in Lier van Flor van Reeth, architect, stichter samen met Felix Timmermans en Ernest van der Hallen van De Pelgrim, een beweging van Vlaamse, katholieke en eigentijdse kunstenaars. Hij evolueerde naar een functionele architectuur, verwant met de Internationale Stijl (Ludwig Mies van der Rohe, Oscar Niemeyer, Alvar Aalto e.a.) en de Nederlandse Nieuwe Zakelijkheid van o.m. Bernard Bijvoet en Gerrit Rietveld.

22 maart 1521

Keizer Karel V beveelt alle boeken en geschriften van Martin Luther te verbranden en verbiedt "dat men identieke boeken drukt, verkoopt of leest".

22 maart 1599

Geboorte in Antwerpen van de schilder Antoon van Dyck. Samen met Rubens, Jordaens en Teniers vertegenwoordigt hij de roem van de barokkunst in de Zuidelijke Nederlanden. Hij bracht het tot hofschilder van de Engelse koning, die hem adelde. Vandaar sir Anthony van Dyck.

22 maart 1887

Geboorte te Rotterdam van Anthony van Hoboken, musicoloog en dr. honoris causa van de universiteit van Kiel. Hij richtte te Wenen het eerste muzikaal documentatiecentrum op. Hij catalogeerde alle werken van J. Haydn, classificatie die sindsdien wordt aangeduid als "Hoboken-indeling".

23 maart 1606

Overlijden in Leuven van Joost Lips (Justus Lipsius), humanist, filosoof en historicus. Lips doceert zowel in het lutheraanse Jena als in het calvinistische Leiden en het katholieke Leuven. Zijn specialiteiten zijn Seneca en de stoïcijnse filosofie. Als de landvoogden Albrecht en Isabella, daags na hun Blijde Inkomst in Leuven, een les van hem komen bijwonen (november 1599) prijst hij langdurig de deugd van vergevingsgezindheid, omdat zij de mens verheft tot de hoogte der goden. De aartshertogen verlaten de aula in eerbiedige stilte. Nog dezelfde avond krijgen driehonderd arrestanten hun vrijheid terug.

23 maart 1612

Stichting van Nieuw Nederland, het latere New York, door Nederlandse kolonisten. Alhoewel de Nederlandse inwijkelingen, waaronder vele Frans-Vlamingen, niet talrijk waren en hun kolonie al na enkele tientallen jaren door de Engelsen werd overgenomen herinneren vele plaatsnamen nog aan de Nederlandse aanwezigheid. Zo zijn er de wijken Harlem (van Haarlem), Brooklyn (van Breukelen), Hoboken (naar Hoboken bij Antwerpen) en Flushing (van Vlissingen), The Bronx (naar de nabije brouwerij van Jonas Bronck), het Staten Island (verwijzend naar de Nederlandse Staten-Generaal) en Coney Island (konijneneiland). Ook verschillende straatnamen, zoals Bridge street (Brugstraat), Broadway (Breede Wegh), Wall street (toen de Walstraat), waar de vestingmuur liep die Nieuw-Amsterdam moest beschermen tegen de Indianen en de Engelsen. Ook de vlag van de stad New York, blauw, wit en oranje naar de kleuren van de Prinsenvlag van de Republiek der Nederlanden, herinnert aan dit verleden.

23 maart 1915

Geboorte van de Friese skötjseschipper Lodewijk Meeter, tweevoudig winnaar van het skötsjesilen, een zeilwedstrijd met de prachtige Friese zeilboten die zijn oorsprong heeft in de 19e eeuw.

24 maart 1252

Margaretha, gravin van Vlaanderen en Henegouwen, verleent rechten aan de handelaars uit Hamburg.

24 maart 1607

Geboorte in Vlissingen van Michiel Adriaan de Ruijter, de grootste vlootvoogd der Nederlanden.

25 maart 1861

Geboorte in Hamme aan de Schelde van de Vlaamsgezinde romancier Filip de Pillecyn. Tijdens de Eerste Wereldoorlog meldt De Pillecijn zich als vrijwilliger en wordt later, in het licht van het onrecht dat de Vlamingen in het Belgisch leger wordt aangedaan, een van de leiders van de Frontbeweging in de loopgraven van de IJzer. Bij zijn overlijden in 1962 werd hij net als andere grote namen uit de Vlaamse culturele wereld begraven op het Campo Santo in Sint-Amandsberg.

25 maart 1870

In Ochtezeeele (Frans-Vlaanderen), geboorte van Renaat Despicht, Frans-Vlaamse schrijver en dichter, redacteur van Tisje Tasje’s Almanak en eerste professor Nederlands aan de katholieke universiteit Rijsel.

25 maart 1917

De gebroeders Edward en Frans van Raemdonck uit Temse sneuvelen tijdens een aanval  in elkaars armen in Steenstrate, waar een monument aan hun tragisch lot herinnert. Ze waren 21 en 20 jaar.

25 maart 1968

Overlijden in Antwerpen van Camille Huysmans, socialistisch politicus, van 1905 tot 1922 secretaris van de socialistische Internationale. Hij was een van de drie “kraaiende hanen”, samen met de katholiek Frans Van Cauwelaert en de liberaal Louis Franck, die in de jaren ’20 een verbeten strijd voerden voor de vernederlandsing van de Rijksuniversiteit Gent, doel dat ze in 1930 bereikten. Als Minister van Kunsten en Onderwijs in verscheidene regeringen heeft Huysmans sterk bijgedragen tot de vernederlandsing van het onderwijs in Vlaanderen.

26 maart 1577

De Spanjaarden ontruimen Antwerpen.

26 maart 1675

Kapitein De Moor overwint Jan Bart in Oostende.

26 maart 1827

Overlijden in Wenen van de componist Lodewijk (Ludwig) van Beethoven. Hij was geboren in Bonn aan de Rijn, maar zijn familie was uit Kampenhout in Brabant afkomstig.

26 maart 1995

Verdrag van Schengen dat voorziet in het wegvallen van de controle van personen binnen de EU-Grenzen, tussen Benelux, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Griekenland en Oostenrijk.

27 maart 935

Overlijden van Arnulf I, bijgenaamd de Grote of de Oude, zoon van Boudewijn II de Kale, graaf van Vlaanderen.

27 maart 1482

In Brugge overlijdt Maria van Bourgondië, amper 25 jaar oud, na een val van haar paard in de bossen nabij het kasteel Wijnendale. Haar twee jonge kinderen, de driejarige Filips de Schone en de tweejarige Margaretha van Oostenrijk, die nog een vooraanstaande rol zullen spelen in de geschiedenis van de Nederlanden, worden opgevoed door haar stiefmoeder Margaretha van York. De dood van Maria van Bourgondië betekent het einde van het Bourgondische huis, dat ongeveer een eeuw over de Nederlanden regeerde. Ze ligt begraven in de Onze-Lieve-Vrouwekerk te Brugge in een opmerkelijk praalgraf.

27 maart 1854

Geboorte in Sinaai van de componist Edgard Tinel. In 1877 behaalde hij de Romeprijs met zijn Vlaamse cantate Klokke Roeland op tekst van Julius Sabbe.

27 maart 1950

Eerste steen voor de nieuwe Opel-fabriek in Antwerpen, in het kader van het Marshallplan. Een van de voorwaarden die de Amerikaanse eigenaars oplegden voor de herstart van de fabriek was: geen Belgische subsidies voor het maken van films in eigen land !!!

27 maart 1971

Overlijden in Laren (Noord Holland) van de graficus en tekenaar Maurits Cornelis Escher.

27 maart 1977

Overlijden in ’s-Gravenwezel van Lodewijk de Vocht, componist, dirigent en conservatoriumdirecteur.

27 maart 1982

Overlijden van mijn oude vriend Nicolas Bourgeois in Hazebroek (Frans-Vlaanderen). Hij was historicus, schrijver, erevoorzitter van de Michiel de Swaenkring en gewezen voorman van het VVF samen met Jean-Marie Gantois.

28 maart

"Wanneer ’t in de maert dondert, als de son in den ram is,
Zijn de boeren verschrikt, maer ten laetsten sal alles wel zijn"
.

28 maart 1534

Wullenweyer van Lübeck wordt gedwongen de Nederlandse scheepvaart vrije doortocht te verlenen door de Synd (of Sond). Een vloot van 40 schepen bewapend in de Nederlanden en geleid door admiraal Gerard van Meckeren laat onze vlag vrij wapperen in de Baltische zee .

28 maart 1892

Geboorte in Gent van prof. Corneel Heymans, Nobelprijswinnaar fysiologie en geneeskunde in 1938. Als voorzitter van de medische afdeling van Winterhulp België onderhandelde hij tijdens de Tweede Wereldoorlog met de Duitse bezetter om dringende geneesmiddelen te verkrijgen. Na 1945 werd professor Heymans hiervoor geschorst door de Rijksuniversiteit Gent.

29 maart 1540

In Brussel geboorte van Filips Marnix van Sint-Aldegonde, schrijver en politicus in dienst van Willem van Oranje waarvoor hij vele diplomatische missies leidde. Later burgemeester van Antwerpen en, zeer waarschijnlijk, de tekstdichter van het "Wilhelmus". Met Oranje was hij de ziel van het verzet tegen Spanje.

29 maart 1650

Overlijden in Antwerpen van Cornelis I Galle, de beroemdste telg van een graveursfamilie. Hij werkte o.m. voor Titiaan en Rafaël. Cornelis volgde in 1615 zijn broer Theodoor op als bijna-exclusieve uitvoerder van de ontwerpen van Rubens.

29 maart 1655

Overlijden in Leuven van Valerius Andreas Desselius, met zijn echte naam Walter Dries. Hij studeert filosofie aan de universiteit van Dowaai (Frans-Vlaanderen) en krijgt op 23-jarige leeftijd een leerstoel aangeboden aan de drietalencollege te Leuven. In 1678 wordt hij er professor aan de rechtenfaculteit en eerste bibliothecaris aan de universiteit, nadien nog decaan en tenslotte rector. Hij schreef vele rechtshistorische werken, o.a. Bibliotheca Belgica, een beschrijving van alle steden van De Nederlanden.

29 maart 1868

Geboorte in Kornwerd van de Friese dichter en historicus Obe Postma. Zijn lyriek behandelt de verbondenheid met de geboortegrond en het eigen verleden. In 1984 riepen de Gedeputeerde Staten van Friesland de Dr. Obe Postmaprijs in het leven, een Friese literaire prijs voor vertalingen.

29 maart 1886

Geboorte in Rotterdam van de schilder en graveur Dirk Baksteen, leerling van Jacobs Smits en die zich eveneens als Smits in de Kempen vestigde.

30 maart 991

Tijdens de slag bij Laon valt hertog Karel, de laatste Karolinger, in handen van de Franse koning Hugo Capet. Karel van Neder-Lotharingen was de laatste hoop van het op onze bodem ontstane Frankische vorstenhuis.

30 maart 1624

Tweede reeks Nederlandse inwijkingen in Nieuw-Nederland : dertig Zuid-Nederlandse families schepen in voor de Nieuwe Wereld. Acht families vestigen zich definitief op het eilandje dat we nu Manhattan noemen en achttien anderen zetten hun reis verder, stroomopwaarts de Hudson, richting binnenland. Het eiland Manhattan werd van de Indianen afgekocht voor zestig florijnen en ze gaven het de naam Nieuw-Vlaanderen. Tot deze acht families behoorde Philippe Maton uit Torkonje. Later kwamen nog andere Vlamingen uit Rijsel zich bij hen voegen. Toen in 1652 een groot aantal Noord- Nederlanders in de regio kwamen werd het eiland herdoopt in Nieuw-Amsterdam. Nog later, in 1664, maakten de Engelsen zich meester van Nieuw-Amsterdam en gaven het ook de nieuwe naam New York, ter ere van de broer van hun koning Karel II.

30 maart 1640

In Antwerpen overlijdt de schilder Pieter Pauwel Rubens, wereldberoemd barokkunstenaar en diplomaat in dienst van de Spaanse belangen.

30 maart 1853

Geboorte in het Noord-Brabantse Zundert van de schilder Vincent van Gogh. De werken van de tijdens zijn leven miskende Van Gogh gaan nu astronomische prijzen op de internationale kunstveilingen. Op 2 juni 1973 werd in Amsterdam het Van Gogh Museum geopend.

31 maart 1128

De graaf van Vlaanderen, Diederik van den Elzas, vormt een nationaal leger om Willem van Normandië te verdrijven die door de Franse koning aan Vlaanderen was opgedrongen.

31 maart 1388

Te Sint-Kwintens-Lennik wordt op Witte Donderdag Everaard Tserclaes, schepen van Brussel vermoord door de baljuw van Gaasbeek en dit op aanstoken van een politiek tegenstander, Sweder van Abcoude. Everaard was een zeer geliefde leider sinds hij in 1356 Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, uit Brussel had verdreven. De moord op Tserclaes wekte de volkwoede van de Brusselaars op die Gaasbeek vijf weken lang gingen belegeren. Hun proviand bestond grotendeels uit kippen. Vandaar de latere spotnaam voor de Brusselaars: kiekenfretters.

31 maart 1938

Overlijden in Den Haag van de dichter Willem Kloos. Mijn favoriete gedicht van Willem Kloos is Ik ben een god.
 

Ik ben een god.
 

Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten,
En zit in ’t binnenst van mijn ziel ten troon
Over mij zelf en ’t al, naar rijksgeboôn
Van eigen strijd en zege, uit eigen krachten.

 

En als een heir van donkerwilde machten
Joelt aan mij op en valt terug, gevloôn
Voor ’t heffen van mijn hand en heldere kroon:
Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten.

 

- En tóch, zo eindloos smacht ik soms om rond
Úw overdierb’re leên den arm te slaan,
En, luid uitsnikkende, met al mijn gloed

 

En trots en kalme glorie te vergaan
Op úwe lippen in een wilden vloed
Van kussen, waar ’k niet langer woorden vond.

 

Mijn publicaties

Hier, en aan de overkant/deel 2

Kinderen van de beeldenstorm

Cyriel Moeyaert

De saga van Lodewijk

Broekers in waterland

Perspectief 2013

Een erfenis zonder testament

Wintertijd in Frans Vlaanderen

Gebruikerslogin

Voor het samenstellen van deze kalender hebben wij vele oude kranten en tijdschriften geraadpleegd, maar ook eigentijdse literatuur, zoals Liek Mulder e.a., Lexicon geschiedenis Nederland & België (1994), J.C.H.Blom en E.Lamberts red., Geschiedenis van de Nederlanden (1994), Reginald de Schryver e.a. red., Nieuwe encyclopedie van de Vlaamse beweging (1998), Chris van der Heyden, Grijs Verleden: Nederland en de Tweede Wereldoorlog (editie 2009) enz. enz. Om voor de hand liggende redenen is een gedetailleerde bronvermelding hier niet mogelijk.